Bed-prestaties en regelnaleving

Bijna alle Nederlanders beoordelen hun bed-prestaties als beter dan gemiddeld. Nee, ik heb het
hier niet over slapen. Er is geen gevorderde statistiek les voor nodig om te begrijpen dat niet
iedereen beter kan zijn dan gemiddeld. U zult denken, wat heeft dit met veiligheid te maken?
Deze overschatting van capaciteiten resulteert mogelijk in teleurgestelde bedpartners maar
waarschijnlijk niet in een onveilige situatie. Het probleem is dat deze overschatting ook
plaatsvindt op andere vlakken. Zo beschouwt bijna iedereen (okay, met name mannen) zich
zelf een bovengemiddelde chauffeur. Het gevolg van deze misperceptie is allereerst dat men
meer risico’s neemt en veiligheidsregels minder naleeft. Deze regels zijn immers gemaakt voor
alle stumpers met minder vaardigheden, inzicht en beheersing dan jij. Daarnaast verliezen
campagnes, die de mogelijke persoonlijke gevolgen van overtreding zoals dood en verminking
onderstrepen (op zich sterke motivatoren voor naleving zou je zeggen) door deze overschatting
veel van hun effect.

U zult denken, gelukkig hebben we sancties en boetes. Alhoewel effectief; er zitten twee
nadelen aan sancties. Eén, we worden nogal gericht op het voorkomen van de sanctie in plaats
van het doel van de regel (zoals vergroten veiligheid). Twee, de positieve invloed van sancties
op regelnaleving is erg afhankelijk van de ervaren sanctiekans. Voor een regel, die we alleen
naleven omdat we de sanctie willen voorkomen, verdwijnt de motivatie tot naleven als de kans
op een sanctie laag is. Denk aan een flitspaal; zodra deze in zicht komt remmen we af tot de
gestelde snelheid (of voor de zekerheid iets daaronder). Zodra de paal weer uit het zicht
verdwijnt, wordt het gaspedaal, vaak met een gevoel van triomf vol ingedrukt. De focus op
veiligheid was namelijk al ver voor de paal opdoemde, uit het zicht verdwenen.
Wat veel beleidmakers en managers vergeten is een alternatieve bron voor regelnaleving: de
groep waartoe mensen behoren. We houden ons vaak aan de voorgeschreven snelheid en
andere regels omdat onze partner, vrienden of naaste collega’s dit belangrijk vinden en
overtreding afkeuren. En deze mensen zitten ook op de bijrijdersstoel als ze er niet zijn. Regels,
die lijken voort te komen uit de eigen groep rusten minder op sanctiekansen dan regels van
bijvoorbeeld “ zij van daar boven” (i.e. het management). Dit resulteert in het volgende advies,
zorg bij regels voor draagvlak binnen de groep op wie de regel van toepassing is en etaleer dit.
Communiceer bijvoorbeeld dat het merendeel van de organisatie achter de regel en haar doel
staat. Want specifiek het onder de aandacht brengen van de goed- en afkeuring van anderen
verbetert regelnaleving en ja inderdaad ook de prestaties in bed.

 

Eerder verschenen als gastcolumn in Vakblad Arbo nr 9 2016, Vakmedianet